Su BalesiÇok ilginç ve bir yandan
John Cage sevenler için arşivlerinde olması
gereken bir CD ile karşı karşıyayız. Music for an Aquatic Ballet,
aslında ismi olmayan bir Cage kompozisyonunun genelde kullanılan ismi.
Erer kuvvetle muhtemel 1938 yılında yayınlamış veya daha doğru bir
tabirle bestelenmiş veya bestelenmesi bitmiş ve aynı yıl Los Angeles
kentinde 'National Aquatic Show'da icra edilmiş. Bu ilk performansın
ardından bir daha yayınlanmamış ve kaydı da yapılmadığı için uzun
dönemler üzerinde mitoslar üretilmişti. Cage üzerinde çalışan
müzisyenler ve araştırmacılar ilerleyen yıllarda parçaları birleştirerek
eseri yeniden diriltmeye çalışmışlardı.
Eser Amerika'daki Ulusal Su Gösterisinde, Los Angeles Olimpik Yüzme
tesislerinde çalındığını biliyor olsak bile, bazı görüşlere göre
kayıtlar kaybolmuş bazı görüşlere göre ise asla kaydedilmemişti. Ancak
eser bizzat John Cage yönetiminde kaydedilmişti. Eser özel bir etkinlik
için bestelendiği için özellikle bazı enstrümanlara ağırlık verilmişti.
Davullar ve gonglar eser icra edilirken bir yandan suda gösteriler
yapılırken yüzücülerin su altında da olsa müziği takip edebilmeleri
amacı ile kullanılmıştı.
1938 yılındaki icrasının ardından ser bir daha çalınmadı ve
kaydedilmedi. Ancak Cage biyografisine göre bu eserin gerek bestelenmesi
gerekse de icrasında öğrenilen bir çok öğe ilerleyen yıllarda Cage
tarafından kullanıldı. Burada özellikle dinlemesi son derece zorlu bir
kompozisyonlar yumağı olan ''First Construction in Metal' bu eserde elde
edilen bazı fikirler ile geliştirilmiştir.
Eserin ismi konusunda herhangi bir ibare olmadığı için Genelde 'Music
for an Aquatic Ballet' olarak isimlendirilir. Gerek Cage notlarında
gerekse de dönemin icra kayıtlarında eserin ismi belli değildir ancak
Cage'in kitabı 'Silence: Lectures and Writings'te eser bu şekilde
anıldığı için ilerleyen yıllarda ismi aynı şekilde kalmıştır.
Eserin kayıp olduğu gerçeğinin yanında John Cage'in kişisel
notlarında pek az rastlanması sebebi ile eserin estrümantasyonu, süresi
ve hatta yapısı hakkında pek az şey biliniyordu.
Roberto Fabbriciani ve
Jonathan Faralli, 2011 yılında eserin flüt, vurmalılar ve elektronikler
kullanılarak icra edilecek bir varyasyonu üzerinde çalışırlar. Eserin
yeniden kaydı için Cage'in arkadaşları hatta geçmişte onunla çalışan
müzisyenler ile görüşülerek eser yeniden oluşturulur. 1938 icrasına
benzemesi açısından su alt sesleri, su damlacıkları, su sesleri ve hatta
stadyumda kaydedilmiş bölümler kullanılır. Uzun bir çalışmanın ardından
bu önemli kayıt Brilliant Classics etiketi ile raflarda yerini alır.
Bu kayıtta ön plana çıkan isim olan Roberto Fabbriciani, Cage ile
çalışmış bir müzisyen. 30 yıl boyunca Cage ile çalışmış müzisyenin kendi
eserlerinin yanında flüt alanında dünyaca tanınan bir müzisyen. Bu
kayıtta yanına genç bir müzisyen olan Jonathan Faralli'yi almış. Uzun
çalışmalar sonucunda ise bu CD ortaya çıkmış.
Eser tabii ki bir çok Cage çalışması gibi herkesin kolaylıkla
dinleyebileceği bir eser değil hatta çoğu Cage kompozisyonuna göre daha
da zorlu bir deneyim sunuyor. Bunun karşılığında elde edilen deneyim
akıllara zarar demek doğru olacaktır. Atmosfer muhteşem ve daha da
önemlisi yarım asırdan beri kayıp olan bir eseri dinleyebiliyor olmak
ayrı bir şans!
Hakan Cezayirli - Stereo Mecmuası
